Grb Beograda je zvanični simbol prestonice Srbije i postoji u tri stepena, od osnovnog do velikog. Njegova istorija seže do vremena despota Stefana Lazarevića, a današnji oblik potiče iz 1931. godine.
🛡️ Grb grada Beograda — Heraldički opis
Grb grada Beograda glasi ovako: „Osnovni grb grada je barokni štit na čijem se plavom polju nalazi srebrni, kamenim zidinama opasan grad sa kosim zidovima, četvorozupčastom krunom i dve ugaone kule sa šiljatim krovovima i uskim crnim prozorima, natkriljene spoljnim parom zubaca krune. Iznad gradske krune, između motrilačkih kula, otvorena su dvokrilna srebrna vrata sa dve horizontalne grede, kroz čiji lučni otvor od klesanog kamena proviruje plavetnilo neba, a iznad se izdiže dvospratna srebrna kamena kula sa trougaonom krunom i po dva crna pravougaona prozora na svakom spratu. Grad počiva na crvenoj zemlji iznad dva talasasta srebrna pojasa, koji predstavljaju reke Savu i Dunav. U donjem desnom uglu nalazi se zlatna antička trirema sa razapetim srebrnim jedrima i crnim užadima, sa srebrnim kružnim otvorima na trupu iz kojih izlaze crna vesla uronjena u reku."
Sadržaj
Značenje grba grada Beograda
Svaki element grba nosi duboko simbolično značenje, a boje predstavljaju srpske nacionalne boje, crvenu, plavu i belu.
- Plavo polje: predstavlja nebo, nadu i veru u bolju budućnost
- Srebrni grad i kule: simbolizuju „beli grad", odnosno samo ime Beograda
- Crvena zemlja: podseća na krv prolivenu tokom brojnih sukoba kroz istoriju grada
- Srebrne talasaste trake: predstavljaju reke Savu i Dunav i praiskonski početak Beograda
- Zlatna antička trirema: upućuje na drevnu prošlost grada
- Otvorena gradska vrata: simbolizuju slobodnu komunikaciju i trgovinu sa svetom
📜 Zanimljivost — Srednji i veliki grb
Pored osnovnog grba, postoji i srednji grb sa zlatnom zidnom krunom od pet zubaca, koja prema pravilima srpske heraldike pripada isključivo prestonici. Veliki grb dodatno uključuje srebrnog dvoglavog orla, hrastove grane i ratna odlikovanja grada.
Istorija grba grada Beograda
Heraldička istorija Beograda duga je i seže u vreme kada je grad prvi put postao srpska prestonica, za vreme despota Stefana Lazarevića, kada se ovaj simbol prvi put posredno pominje u delu „Život despota Stefana Lazarevića". Prvi poznati heraldički oblikovan grb grada pojavljuje se u šesnaestom veku i verovatno je mađarskog porekla. Kako se grad kroz istoriju menjao iz ruke u ruku različitih osvajača, tako se menjao i njegov heraldički prikaz, pod Osmanlijama grad ponekad uopšte nije imao grb, dok je pod Austrijancima dobijao potpuno nov.
Istorija grba koji je u upotrebi danas počinje 1931. godine, kada ga je zvanično izabrao tadašnji gradonačelnik Beograda Milan Nešić, nakon konkursa koji je dobio rad Đorđa Andrejevića-Kuna. Ovaj grb ostao je u neprekidnoj upotrebi sve do kraja Drugog svetskog rata.
Između 1946. i 1991. godine grb je na vrhu nosio crvenu petokraku zvezdu, kao simbol socijalističke vlasti. Upotreba grba dodatno je uređena 2003. godine, kada je zvanično uspostavljena podela na tri stepena, osnovni, srednji i veliki, koja je u primeni i danas.
📜 Istorijski kontekst — Francusko priznanje
Beograd je 1920. godine odlikovan francuskim Ordenom Legije časti za herojsku odbranu grada tokom Prvog svetskog rata. Van Francuske, ovo priznanje nose samo još Lijež, Luksemburg i Staljingrad.
FAQ — Često postavljana pitanja o grbu grada Beograda
Kada je zvanično usvojen grb grada Beograda?
Grb koji je u upotrebi danas zvanično je izabran 1931. godine, na osnovu konkursa koji je dobio rad Đorđa Andrejevića-Kuna. Njegova upotreba je kasnije dodatno uređena 2003. godine, kada je uspostavljena podela na tri stepena.
Šta predstavljaju srebrne talasaste trake na grbu?
Srebrne talasaste trake ispod gradskih zidina predstavljaju reke Savu i Dunav, koje simbolizuju praiskonski početak Beograda na ušću dve velike reke.
Zašto se na velikom grbu Beograda nalazi dvoglavi orao?
Srebrni dvoglavi orao simbol je srpske države i u skladu je sa državnim grbom Srbije. Na grudima orla nalazi se grb Beograda, čime se naglašava status prestonice.
Ko je autor grba Beograda?
Grb je 1931. godine osmislio umetnik Đorđe Andrejević-Kun, čiji je rad pobedio na konkursu koji je raspisao tadašnji gradonačelnik Milan Nešić.
Da li se grb Beograda koristi i danas?
Da, upotreba grba regulisana je Statutom grada i posebnim gradskim propisima koji detaljno određuju kada i gde se grb sme koristiti, u sva tri svoja stepena.