Prokuplje, grad u srcu Toplice, nosi na svom grbu vekove istorije, od rimskih utvrđenja do legende o Jug Bogdanu. Pogledajmo šta sve krije ovaj heraldički simbol.
🛡️ Grb grada Prokuplja — Heraldički opis
Grb grada Prokuplja glasi ovako: „Grb opštine Prokuplje čini zlatno (or) oivičeni novofranački štit na čijem je vrhu tamnoplavi natpis Prokuplje ispod koga se na srebrnoj (argent) podlozi nalazi tamnoplavo brdo sa kojeg se nalazi stilizovana zgrada sa tornjem, u njegovom podnožju se nalaze dve srebrne vijugave linije, dok se u gornjem desnom (heraldičkom levom) delu nalaze tamnoplavi brojevi 1, 3, 9 i 5. Zlatni grčki krst deli središnje polje na četiri dela i u njegovom središtu se nalazi srebrno oivičeni tamnoplavi kvadrat u čijem se središtu nalazi srebrni krug okružen sa devet manjih srebrnih krugova."
Sadržaj
Značenje grba grada Prokuplja
Svaki element grba nosi svoje značenje, povezano sa istorijom i identitetom grada.
- Tamnoplavo brdo: predstavlja brdo Hisar, na kome se nalaze ostaci utvrđenja podignutog još u doba Rimljana i oko koga se grad razvio, kao i crkva Svetog Prokopija po kojoj je Prokuplje dobilo ime.
- Stilizovana zgrada sa tornjem: simbolizuje zadužbinu dr Alekse Savića, poznatu kao Savićevac, koja se nalazi na vrhu Hisara iznad grada.
- Vijugave srebrne linije: predstavljaju reku Toplicu, koja protiče kroz grad i po kojoj je čitav kraj dobio ime.
- Brojevi 1, 3, 9 i 5: predstavljaju godinu 1395, kada se grad prvi put pominje pod današnjim imenom, kao grad Svetog Prokopija, u povelji kneginje Milice.
- Srebrni krug okružen sa devet manjih krugova: simbolizuje Jug Bogdana i devet Jugovića, koji su prema narodnom predanju živeli u utvrđenju iznad grada, zbog čega se stara crkva i preostala kula utvrđenja i danas nazivaju Jug Bogdanovim.
Ovi simboli zajedno oslikavaju slojevitu prošlost Prokuplja, od antičkog nasleđa do srednjovekovnih legendi koje su duboko utkane u identitet grada.
📜 Malo poznata činjenica — Pločnik
U selu Pločnik kraj Prokuplja, arheolozi su 1927. godine otkrili naselje iz kasnog neolita, jedno od najstarijih poznatih mesta na svetu gde se rađala rana metalurgija bakra. Lokalitet se istražuje i danas.
Istorija grba grada Prokuplja
Prostor današnjeg Prokuplja bio je naseljen još u praistoriji, a u antičko doba na ovom mestu razvio se rimski grad Hammeum, važna raskrsnica na putu Naissus–Lissus, koji je povezivao Niš sa Lješom u Albaniji. Tragovi rimske kulture i danas se nalaze na brdu Hisar i kod Latinske crkve, gde su otkriveni ostaci antičkog hrama i ranohrišćanske crkve.
Ime grada vezuje se za Svetog Prokopija, čije su mošti 1386. godine prenete iz Niša u crkvu ispod brda Hisar. Prvi pisani pomen grada pod današnjim imenom, kao grad Svetog Prokopija, potiče iz 1395. godine, iz povelje kneginje Milice upućene svetogorskom manastiru Svetog Pantelejmona.
Narodno predanje vezuje Prokuplje za Jug Bogdana i njegovih devet sinova, koji su, prema legendi, kao gospodari grada učestvovali u pripremama za Kosovski boj 1389. godine. Posle vekova pod turskom vlašću, Prokuplje je konačno oslobođeno 18. decembra 1877. godine, a Berlinski kongres iz 1878. godine potvrdio je njegovu pripadnost obnovljenoj Srbiji.
📜 Istorijski kontekst — Topički ustanak
Tokom 1917. godine, Prokuplje je bilo centar Topličkog ustanka, najvećeg ustanka protiv okupacije u tadašnjoj porobljenoj Evropi, koji je za mesec dana oslobodio teritoriju prečnika oko 80 kilometara.
FAQ — Često postavljana pitanja o grbu grada Prokuplja
Da li grad Prokuplje ima zvanični moto?
Prokuplje trenutno nema posebno definisan latinski ili narodni moto uz svoj grb. Savremeni grb opštine predstavlja objedinjenje istorijskih simbola grada, poput brda Hisar, reke Toplice i legende o Jug Bogdanu, koji zajedno pričaju priču o njegovoj prošlosti.
Šta simbolizuje brdo na grbu Prokuplja?
Tamnoplavo brdo na grbu predstavlja Hisar, uzvišenje u samom centru grada na kome su pronađeni ostaci rimskog utvrđenja, kao i crkva Svetog Prokopija, po kojoj je grad dobio svoje ime.
Zašto se na grbu nalazi krug okružen sa devet manjih krugova?
Ovaj simbol predstavlja Jug Bogdana i devet Jugovića, legendarne junake iz narodnog predanja o Kosovskom boju, koji su, prema tradiciji, bili gospodari Prokuplja. Po njima su nazvane i stara crkva i preostala kula utvrđenja u gradu.
Zašto se brojevi 1, 3, 9 i 5 nalaze na grbu?
Ovi brojevi predstavljaju godinu 1395, kada se Prokuplje prvi put pominje pod svojim današnjim imenom, kao grad Svetog Prokopija, u povelji kneginje Milice upućenoj svetogorskom manastiru Svetog Pantelejmona.
Da li se grb Prokuplja koristi i danas?
Da, grb se danas koristi kao zvanični simbol opštine Prokuplje i prisutan je na zvaničnim dokumentima, oznakama i internet prezentaciji lokalne samouprave.