Sombor je jedan od retkih srpskih gradova čiji grb pamti status slobodnog i kraljevskog grada, dobijen davne 1749. godine. Iza raskošnog štita sa kulama, stražarima i lavom krije se priča o hrabrosti graničara i milosti carice Marije Terezije.
🛡️ Grb grada Sombora — Heraldički opis
Grb grada Sombora glasi ovako: „Na zelenom polju štita leži grad srebrne boje, sa tri kule, od kojih je srednja viša; zidovi su ukrašeni prozorima pogodnim za odbranu, a na čelu zupčastim gesimsom; iz gornjeg desnog prozora promoljena crvena ruka drži sablju u smeru ka osmokrakoj zvezdi zlatne boje; iz levog prozora istavljena je zastava plave boje na kojoj se između dve sastavljene lovorove grančice nalazi pozlaćena brojka 3; pred otvorenom gradskom kapijom od železnih rešetki, stoje dva vojnika: desni u plavom čojanom odelu, na glavi mu crna pandurska šubara, u crnim čizmama i u desnoj ruci drži starinsku tešku pušku (bombarda); levi u plavoj bluzi, crvenim čakširama, zlatnim čizmama i sa crvenom mađarskom kapom na glavi, u desnoj ruci drži isukanu sablju uperenu koso u vis. Na grbu se nalazi turnirski štit sa vizorom, a više njega kruna iza koje je lav, u originalnoj boji, u stojećem stavu sa isplaženim jezikom i na gore izbačenim repom; u kandžama drži zastavu i isukanu sablju. S obe strane nalazi se u srebrnoj i crvenoj boji ornament od hrastovog lišća."
Sadržaj
Značenje grba grada Sombora
Svaki element somborskog grba nosi sopstvenu poruku o istoriji, statusu i identitetu grada:
- Zeleno polje štita: simbolizuje plodne ravnice Bačke koje okružuju Sombor
- Srebrni grad sa tri kule: predstavlja utvrđeni grad, pri čemu je viša srednja kula znak snage i odbrane
- Osmokraka zlatna zvezda: kraljevski i nebeski simbol, znak vladarske milosti
- Zastava plave boje sa brojkom 3: prema predanju predstavlja jedinstvo tri veroispovesti u gradu
- Dva vojnika pred kapijom: simbol vojničke tradicije i graničarskog porekla Sombora
- Lav sa krunom, zastavom i sabljom: znak kraljevske slobode i samostalnosti grada
📜 Zanimljivost — Broj 3 na zastavi
Predanje kaže da je brojka 3 na plavoj zastavi trebalo da simbolizuje jedinstvo tri veroispovesti, rimokatoličke, pravoslavne i unijatske. Unijata u Somboru tada gotovo da nije bilo, što pre svedoči o željama bečkog dvora nego o stvarnom stanju stanovništva.
Bogatstvo simbola, od naoružanih stražara do lava sa krunom iznad štita, svedočilo je o ponosu kojim su Somborci čuvali status i privilegije stečene tokom 18. veka.
Istorija grba grada Sombora
Grad je nastao na mestu starijeg naselja Sent-Mihalj, podignutog oko kaštela plemićke porodice Cobor, čije se ime kasnije preoblikovalo u Sombor. Nakon povlačenja Turaka 1687. godine, Sombor je 1702. godine dobio status vojničkog šanca na Potiskoj vojnoj granici, kao i svoj prvi pečat sa uspravljenim lavom.
Kada je bečki dvor 1745. godine ukinuo Somboru status vojnog mesta, somborski graničari su tri godine vodili upornu diplomatsku borbu za sticanje statusa slobodnog i kraljevskog grada. Trud je urodio plodom 17. februara 1749. godine, kada je carica Marija Terezija potpisala Privilegijalno pismo kojim je Sombor dobio taj status, a sa njim i istorijski grb opisan u 18. članu povelje.
📜 Istorijski kontekst — Reforma iz 1962. godine
Reforma iz 1962. godine ostavila je od grba samo štit sa kulom i zidinama, dok su vojni i kraljevski simboli privremeno uklonjeni. Zlatna osmokraka zvezda tom prilikom je zamenjena petokrakom.
Grb iz 1749. godine ostao je u službenoj upotrebi gotovo dva veka, sve dok komunističke vlasti nisu izmenile njegov izgled. Istorijski grb je konačno vraćen kao zvanični simbol grada 17. februara 2002. godine, na dan koji se od tada obeležava i kao Dan grada Sombora.
FAQ — Često postavljana pitanja o grbu grada Sombora
Kada je zvanično usvojen grb grada Sombora?
Istorijski grb je prvi put dodeljen 17. februara 1749. godine, kada je carica Marija Terezija potpisala Privilegijalno pismo o statusu slobodnog i kraljevskog grada. Nakon perioda pojednostavljenog znamenja u doba komunizma, istorijski grb je ponovo postao zvanični simbol grada 17. februara 2002. godine, odlukom Skupštine opštine Sombor.
Šta simbolizuje broj 3 na zastavi u grbu?
Prema predanju, brojka 3 na plavoj zastavi predstavlja jedinstvo tri veroispovesti, rimokatoličke, pravoslavne i unijatske, koje je bečki dvor želeo da vidi ujedinjene u gradu.
Zašto se na grbu nalazi kruna i lav?
Kruna i lav iznad štita simbolizuju kraljevsku milost kojom je Sombor dobio status slobodnog i kraljevskog grada, kao i slobodu i samostalnost koju je taj status doneo stanovnicima.
Kada je nastao grb grada Sombora?
Grb je nastao 1749. godine, kada je opisan u 18. članu Privilegijalnog pisma kojim je Sombor postao slobodan i kraljevski grad.
Da li se grb Sombora danas koristi u javnosti?
Da, istorijski grb je od 2002. godine zvanični simbol Grada Sombora i nalazi se na zastavi grada, pečatima organa i zvaničnim zgradama, u skladu sa Statutom grada iz 2008. godine.