Grb grada Užica spaja srednjovekovno nasleđe dinastije Vojinović sa modernom srpskom municipalnom heraldikom. Iza njegovih simbola krije se priča o tvrđavi, vladarima i dugom putu do zvaničnog usvajanja.
🛡️ Grb grada Užica — Heraldički opis
Grb grada Užica glasi ovako: „Štit podeljen na plavo i zlatno polje; u glavi štita dva srebrna, zlatom naoružana orla; iznad zlatnog dela, između dve srebrne grede, izdiže se prirodni stenoviti breg sa predstavom srednjovekovne citadele Užičkog grada."
Sadržaj
Značenje grba grada Užica
Svaki element grba nosi svoju simboliku, povezanu sa srednjovekovnom prošlošću i geografijom užičkog kraja.
- Plavo i zlatno polje: osnovne tinkture štita, tradicionalne boje srpske municipalne heraldike.
- Dva srebrna, zlatom naoružana orla: postavljena u glavi štita, preuzeti su iz grba srednjovekovne vlastelinske porodice Vojinović, odnosno njenog poslednjeg predstavnika Nikole Altomanovića.
- Stenoviti breg i citadela Užičkog grada: predstavljaju Užičku tvrđavu, srednjovekovno utvrđenje podignuto u drugoj polovini XIV veka.
- Dve srebrne grede: heraldički element koji odvaja polje štita od predstave brega i tvrđave.
- Grana ruja: prisutna na srednjem grbu, simbolizuje biljku karakterističnu za užički kraj i zamenila je prvobitno predloženu magnoliju.
- Bedemska (muralna) kruna sa tri merlona: krunski simbol koji se u srpskoj heraldici koristi za gradove i naznačava njihov municipalni status.
Na svečanom, velikom grbu, štit dodatno prate dva prirodna sokola raširenih krila kao čuvari, sa štitovima srpskog grba i dotadašnjeg amblema Užica obešenim o vrat, kao i koplja sa zastavama Srbije i Užica. U podnožju se nalazi planinski pejzaž kroz koji protiče reka Đetinja, sa trakom na kojoj je ispisano ime grada.
📜 Zanimljivost — Poreklo orlova i citadele
Orlovi na grbu izvedeni su iz grba porodice Vojinović, odnosno Nikole Altomanovića. Predstava citadele nastala je na osnovu crteža iz bečkog ratnog arhiva, sa stilizovanim prikazom reke Đetinje u podnožju.
Istorija grba grada Užica
Ideja o novom heraldičkom grbu Užica pokrenuta je 1998. godine, na inicijativu Milana Nikitovića Nikite, kada je formirana komisija zadužena da zameni dotadašnji amblem grada iz 1991. godine. Komisiju su činili Radivoje Papić, Bogoljub Zečević i Milorad Iskrin, kog je kasnije zamenio Ilija Misajlović. Nakon što su se dogovorili o osnovnim elementima budućeg grba, predlog su prosledili Heraldičkom društvu radi izrade skica.
Heraldičko društvo je tek 2000. godine, skoro dve godine kasnije, dostavilo pet predloga rešenja. Od njih su, uz manje izmene, prihvaćena dva predloga označena kao varijanta „A". Umesto prvobitno predložene magnolije, u srednji grb je uvrštena grana ruja, kao biljno obeležje užičkog kraja. Predlozi člana Izvršnog odbora Radivoja Papića da se na grb doda knjiga, kao podsećanje na prvu štampanu knjigu nastalu na užičkom prostoru, i predstava ikone Trojeručice, kao simbol Kaonske crkve, nisu prihvaćeni jer je grb već sadržao dovoljno detalja, a ikonografski motivi se u heraldici tradicionalno ne stavljaju na grb.
Izvršni odbor Skupštine opštine Užice, na čijoj sednici su učestvovali predsednik Izvršnog odbora Aleksandar Ćirović Ćizo i predsednik opštine Milan Nikitović, uputio je usaglašeni predlog varijante „A" na usvajanje Skupštini opštine. Grb je potom zvanično usvojen 15. avgusta 2000. godine, čime je Užice, uz zastavu, dobilo svoje heraldičko obeležje zasnovano na principima savremene srpske municipalne heraldike.
📜 Istorijski kontekst — Tvrđava i Nikola Altomanović
Užička tvrđava podignuta je u drugoj polovini XIV veka kao sedište vlastelinske porodice Vojinović. Njen poslednji gospodar, Nikola Altomanović, poražen je 1373. godine u opsadi u kojoj su, prema istorijskim izvorima, prvi put na teritoriji Srbije upotrebljeni topovi.
FAQ — Često postavljana pitanja o grbu grada Užica
Kada je zvanično usvojen grb grada Užica?
Grb grada Užica zvanično je usvojen 15. avgusta 2000. godine, nakon procesa koji je započet 1998. godine formiranjem posebne komisije i predlogom upućenim Heraldičkom društvu.
Šta simbolizuju dva srebrna orla na grbu?
Dva srebrna, zlatom naoružana orla u glavi štita preuzeta su iz grba srednjovekovne vlastelinske porodice Vojinović, čiji je poslednji predstavnik bio Nikola Altomanović, vladar sa sedištem upravo u Užicu.
Zašto se na grbu nalazi citadela Užičkog grada?
Citadela predstavlja Užičku tvrđavu, srednjovekovno utvrđenje iz druge polovine XIV veka koje je bilo sedište porodice Vojinović i štitilo je trgovačke karavane na putu ka Dubrovniku, pa je prirodno postala centralni simbol grba.
Ko je izradio idejno rešenje grba Užica?
Idejna rešenja izradilo je Heraldičko društvo, na osnovu smernica komisije koju su činili Radivoje Papić, Bogoljub Zečević i Ilija Misajlović, formirane 1998. godine na inicijativu Milana Nikitovića.
Da li se grb Užica danas koristi u gradu?
Da, grb se, zajedno sa zastavom grada, zvanično koristi na javnim zgradama, dokumentima i simbolima grada Užica od svog usvajanja 2000. godine.