Vršac nosi jedan od najstarijih nepromenjenih grbova na ovim prostorima, dodeljen još 1804. godine. U njemu se prepliću vršačko gorje, tvrđava iz vremena Đurđa Brankovića i uspomena na seljski ustanak protiv Turaka.
🛡️ Grb grada Vršca — Heraldički opis
Grb grada Vršca glasi ovako: „Grb Grada je kružnog oblika i sadrži u gornjem planu vršačko gorje sa srednjevekovnom tvrđavom i vršačkom kulom, ispod koje su na padinama predstavljeni vinogradi. Iznad tvrđave nalazi se ruka Janka Halabure, vođe seljskog ustanka s kraja XVI veka, sa sabljom na koju je nabodena glava turskog vojskovođe. U prvom planu prikazana je silueta Vršca sa bedemima, a ispod bedema su oranice."
Sadržaj
Značenje grba grada Vršca
Svaki element grba nosi deo priče o gradu podignutom na mestu gde se ravnica susreće sa Vršačkim planinama.
- Vršačka kula i tvrđava: predstavljaju srednjevekovno utvrđenje podignuto u prvoj polovini XV veka, simbol grada i danas.
- Vinogradi na padinama: podsećaju na vekovnu tradiciju vinogradarstva po kojoj je Vršac bio poznat širom Ugarske i Evrope.
- Ruka Janka Halabure sa sabljom: obeležava pobedu narodnog junaka nad turskim zapovednikom tokom Banatskog ustanka.
- Silueta grada sa bedemima: prikazuje Vršac kakav je izgledao u vreme dobijanja povelje slobodnog grada.
- Oranice ispod bedema: simbolizuju plodno zemljište koje je oduvek privlačilo naseljavanje ovog kraja.
📜 Zanimljivost — Dvoboj Janka Halabure
Tokom opsade Vršačke kule krajem XVI veka, ustanički vođa Janko Lugošan, zvani Halabura, izazvao je na dvoboj turskog zapovednika tvrđave i odrubio mu glavu. Taj događaj je ostao trajno upisan u grb grada.
Istorija grba grada Vršca
Koren imena Vršac potiče od srpske reči „vrh", a u pisanim izvorima grad se prvi put pominje 1427. godine kao Podvršan. Vršačku kulu, danas simbol grada, podigao je sredinom XV veka Đurađ Branković, ubrzo nakon pada Smedereva, kao deo odbrambenog sistema protiv Turaka.
Tursku vlast, koja je trajala od 1552. do 1716. godine, prekinuo je Banatski ustanak u kojem su srpske čete, predvođene i Jankom Halaburom, na kratko oslobodile Vršac. Grad je konačno oslobođen 1716. godine zahvaljujući vojskovođi Eugenu Savojskom, nakon čega su se u njemu naselili nemački kolonisti, a 1794. godine srpski i nemački deo Vršca su zvanično ujedinjeni.
Godine 1804. austrijski car Franjo II dodelio je Vršcu Tržišnu povelju za ratne i mirnodopske zasluge, čime je zvanično ustanovljen i grb grada. Ključne ličnosti tog poduhvata bili su gradonačelnik Mihailo Korman i senator Konstantin Spajić. Grb je potvrđen statutom 1964. godine, u obliku koji i danas prikazuje panoramu grada, brda sa vinogradima, kulu sa kapelom i Halaburinu ruku.
📜 Istorijski kontekst — Kuća Konstantina Spajića
Konstantin Spajić, srpski senator u Beču, ustupio je 1804. godine svoju kuću za potrebe gradskog magistrata, koja i danas predstavlja najstariji deo zgrade opštine. Potomci porodice Spajić i danas žive u Vršcu.
FAQ — Često postavljana pitanja o grbu grada Vršca
Kada je zvanično ustanovljen grb grada Vršca?
Grb je u svom sadašnjem obliku prvi put zvanično dodeljen 1804. godine, kada je austrijski car Franjo II podario Vršcu Tržišnu povelju za izuzetne ratne i mirnodopske zasluge. Grb je kasnije, 1964. godine, potvrđen i statutom grada.
Šta simbolizuje ruka sa sabljom na grbu Vršca?
Ruka sa sabljom i turbanom nabodenim na oštricu predstavlja Janka Halaburu, vođu seljskog ustanka s kraja XVI veka, koji je u dvoboju pobedio turskog zapovednika Vršačke kule.
Zašto se na grbu nalazi simbol vezan za borbu protiv Turaka?
Simbol podseća na Banatski ustanak s kraja XVI veka, tokom kojeg su srpske čete, uz učešće Janka Halabure, na kratko oslobodile Vršac od osmanske vlasti pre nego što je grad ponovo pao pod tursku upravu.
Da li se grb Vršca menjao tokom istorije?
Ne, grb Vršca je ostao nepromenjen od 1804. godine, što ga čini jednim od retkih grbova na teritoriji Srbije, ali i čitave jugoistočne i istočne Evrope, koji nikada nije menjan.
Da li se grb Vršca i danas koristi?
Da, grb i danas predstavlja zvaničan simbol Grada Vršca i koristi se u pečatu grada, na zvaničnim dokumentima i objektima gradske uprave.